Η επιστήμη αποκαλύπτει με μετρήσεις πως κάθε φορά που κάνουμε μια επιβλαβή πράξη, όπως το να μιλήσουμε αρνητικά για κάποιον, αμέσως είμαστε εμείς το πρώτο θύμα μας.
Σκεφτείτε το. Δεν είναι ευρέως γνωστό, οπότε η σκέψη είναι κάπως σοκαριστική και ανατρεπτική των συνηθειών που έχουμε πιθανόν αναπτύξει, περισσότερο ασυναίσθητα, από απλή άγνοια.
Ίσως η πιο συχνή πράξη, που συχνά δεν θεωρείται ούτε καν ανθυγιεινή, αλλά ακόμα και ευχάριστη και υγιής, είναι να μιλάμε για άλλους. Κοινώς, το “κουτσομπολιό”. Τι είναι; Ορίζεται ως “αργόσχολη, ανεύθυνη και συχνά κακόβουλη συζήτηση για τις πράξεις, τη συμπεριφορά, τη ζωή άλλων.”
Στο κουτσομπολιό, κάθε κουβέντα επηρεάζει πρώτα τον ομιλούντα, θετικά ή αρνητικά. Το υποσυνείδητό μας δεν διαχωρίζει ποιον αφορά και συγκρατεί την κουβέντα σαν να αφορά τον εαυτό. Επομένως, κάθε χαρακτηρισμός με αρνητική χροιά χτίζει στο υποσυνείδητο την εικόνα του εαυτού. Παράλληλα, στο επίπεδο του σώματος, κάθε αρνητικός χαρακτηρισμός επιδρά αρνητικά σε αυτό, δημιουργώντας αντίστοιχες σωματικές αντιδράσεις εσωτερικά.
Πέραν της αρνητικής επίδρασης που έχει άμεσα κάθε κουτσομπολιό στον ομιλούντα, υπάρχουν και αρνητικές επιπτώσεις στο εξωτερικό περιβάλλον.
Πρώτον, λειτουργεί αρνητικά -συνειδητά ή όχι- στον συνομιλούντα, για την εικόνα και τη σχέση με τον ομιλούντα.
Επιπρόσθετα, απομακρύνει σταδιακά τους ανθρώπους και αμβλύνει τις όποιες διαφορές. Δεν ενθαρρύνει την αποτελεσματική και άμεση επικοινωνία, που μπορεί να βελτιώσει τις καταστάσεις.
Αν κάποιος/α έχει κάτι να πει για κάποιον/α, για ποιον λόγο να μην το πει στον ίδιο, αλλά να το κρατήσει για συζήτηση με κάποιον τρίτο; Είναι συχνά λόγω έλλειψης αυτοπεποίθησης και τόλμης να το συζητήσει με σωστό τρόπο ευθέως. Η εύκολη λύση σε μια ενόχληση. Ή η ανάγκη του ‘εγώ’ να ‘ανέβει’ ψηλότερα, μειώνοντας κάποιον άλλον.
Από μιας άποψης, αυτή η σκέψη που προκύπτει είναι χρήσιμη, καθώς αναδεικνύει συχνά κάποια εσωτερική σύγκρουση του ατόμου με ένα κομμάτι του εαυτού του που π.χ., μπορεί να έχει απορριφθεί στο παρελθόν. Η συνειδητοποίηση μιας τέτοιας σκέψης, είναι ένα χρήσιμο στοιχείο για το άτομο, προκειμένου να αναρρωτηθεί και να διερευνήσει για αυτό το κομμάτι του εαυτού, με στόχο να λύσει την όποια σύγκρουση έχει παραμείνει ανοιχτή εσωτερικά. Π.χ., η σκέψη αποστροφής για ένα άλλο άτομο με διαφορετική εμφάνιση, θα μπορούσε να κινήσει την προσοχή και το ενδιαφέρον για π.χ., κάποια τραυματική απόρριψη που είχε πριν χρόνια και οδήγησε στην εσωτερική σύγκρουση αυτόν που έκανε την σκέψη για το άλλο άτομο.
Άρα, η αξιοποίηση του κουτσομπολιού -από την αρχική σκέψη- μπορεί να εξελίξει το άτομο. Αρκεί να συνειδητοποιήσει κανείς τις συνέπειες και να εστιάσει στην αναγνώριση και διερεύνηση τέτοιων σκέψεων.
Αντιθέτως, το κουτσομπολιό που γίνεται συνήθεια έχει δυστυχώς μόνο αρνητικές επιπτώσεις σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο. Από αυτή την άποψη, σε μια κοινωνία όπου τα κοινωνικά μέσα επικοινωνίας κι ενημέρωσης διευκολύνουν έως προωθούν καθημερινά το κουτσομπολιό με ποικίλους τρόπους, θα μπορούσε να πει κανείς ότι πρόκειται πλέον για μάστιγα της κοινωνίας που καλλιεργεί μια τέτοια κουλτούρα.
Κανένα κοινωνικό σύνολο, καμία ομάδα, μικρή ή μεγάλη, δεν φαίνεται να έχει επιβιώσει, πόσο μάλλον να έχει πετύχει, όταν τα όποια θέματα δεν συζητούνται απ’ ευθείας, με σεβασμό και θάρρος.
Η επιτυχημένες ομάδες, εταιρικές ή αθλητικές, είναι ίσως το πιο τρανταχτό παράδειγμα αλληλεγγύης, σεβασμού και ομαδικότητας προς μίμηση.